Sluitende begroting
Voorstel voor de begroting: onderwerp elke maatregel aan een goestingtest.
(Artikel door Peter De Keyzer, oprichter van Growth Inc. en laureaat van de Prijs voor de Vrijheid 2014 van denktank Libera!, zoals oorspronkelijk gepubliceerd in Trends van 9 september 2026.)
Flessentrekkerij is voor een burger strafbaar. Voor overheden in dit land is dat helaas al decennialang de standaardpraktijk. Dat vertaalt zich in een steeds groter overheidstekort. Zonder ingrepen loopt het gezamenlijke overheidstekort tegen 2029 op tot 38 miljard. Op bijna 12 miljoen Belgen betekent dat 3.180 euro per persoon. Voor een gezin met twee kinderen: 12.720 euro. Per jaar. Geld dat iedere Belg ontvangt aan diensten, uitkeringen, subsidies en fiscale gunstregimes dan hij zelf afdraagt.
De regering-De Wever zoekt vandaag 10 miljard euro om de begroting te saneren. Dat is het absolute minimum. De jaarlijkse rentelasten alleen al stijgen deze legislatuur van 12,5 naar 18,6 miljard euro. 6 miljard van de inspanning is al opgesoupeerd nog voordat die gerealiseerd is.
De komende weken zal het in alle politieke debatten gaan over nieuwe belastingen of lagere uitgaven. Uit elke hoek van de samenleving zal het gejammer en geweeklaag opstijgen. ‘Mijn subsidie!’ ‘Mijn premie!’ ‘Mijn gunstig fiscaal stelsel!’ ‘Mijn tegemoetkoming!’ Iedereen is voor de sanering, zolang ze maar bij iemand anders gebeurt.
Er is nog een derde optie: meer economische groei. Meer groei verbreedt de belastbare basis: meer mensen aan de slag, minder mensen met een uitkering, meer omzet, meer winst, meer transacties in de economie. Dat is een veel duurzamere manier om de overheidsfinanciën op orde te brengen. Alleen is groei niet alleen een macro-economische term. Groei begint microscopisch klein. Het is de goesting om vooruit te willen gaan. De beslissing om toch die baan te aanvaarden. De beslissing om toch te investeren. De gok om die extra werknemer aan te werven. De keuze om een promotie te aanvaarden, omdat er netto iets van overblijft.
Groei ontstaat wanneer mensen goesting hebben. Om een baan aan te nemen. Om een promotie te aanvaarden. Om een zaak te starten. Een investering te doen. Zelfstandige in bijberoep te worden. Een zaakvoerder met vier werknemers die beslist om een vijfde werknemer aan te werven. De werknemer die een leidinggevende functie kan krijgen en uitrekent of er na de promotie voldoende netto overblijft. De buitenlandse investeerder die een vergunning nodig heeft om een nieuw gebouw neer te zetten.
Belastingen kunnen snel worden verhoogd. Groei laat zich echter niet zomaar met een druk op de knop sturen. Groei ontstaat wanneer mensen goesting krijgen om vooruit te gaan. Door meer concurrentie. Door minder regels. Door snellere vergunningen. Door rechtbanken die sneller werken. Door een efficiënt werkende overheid. En vooral: door mensen die niet voor alles eerst naar de overheid kijken. Door het besef dat groei niet komt van extra subsidies, een extra actieplan, extra regels of een extra laag complexiteit.
Vandaar een voorstel voor de begrotingsbesprekingen. Onderwerp elke voorgestelde maatregel aan een goestingtest. Niet: wat brengt dit op in 2027? Wel: wordt het hierna aantrekkelijker om te werken, aan te werven, te investeren en vooruit te willen? De uitkomst valt te voorspellen. Elke nieuwe belasting is negatief. Elke bijkomende laag fiscale complexiteit of regulering: negatief, want dat verhoogt de drempel zonder één euro extra op te halen. Elke geschrapte uitgave: neutraal tot positief. Lagere uitgaven vandaag zijn de lagere belastingen van morgen en de grotere goesting van overmorgen.
Een land dat binnenkort 38 miljard per jaar meer uitgeeft dan het ophaalt, heeft geen gebrek aan inkomsten. Het heeft vooral de slechte gewoonte iedereen iets toe te willen stoppen: een premie, een subsidie, een uitkering of een fiscale gunst. Al dat geld verplaatst welvaart, het creëert geen welvaart. Meer nog: al die verplaatste welvaart heeft onze goesting om vooruit te gaan vernietigd. Echte groei en een sluitende begroting komen niet van meer belastingen, maar van de wil om vooruit te gaan.