Harder, better, faster, stronger

Willen we dat Europa blijft meetellen, is er vooral nood aan urgentie, politieke wil en snelheid.

(Artikel door Peter De Keyzer, oprichter van Growth Inc. en laureaat van de Prijs voor de Vrijheid 2014 van denktank Libera!, zoals oorspronkelijk gepubliceerd op LinkedIn op 21 juni 2026.)

Klein gedachte-experiment: beeld je even in dat de stoommachine in de 18de eeuw was ontwikkeld in Peru, Indonesië of Pakistan. Hoe zou de geschiedenis er dan hebben uitgezien? Niet Europese mogendheden, maar Zuid-Amerikaanse of Aziatische landen hadden dan landbouw productiever gemaakt, hongersnood uitgebannen, fabrieken gebouwd, spoorwegen aangelegd en de wereldzeeën gedomineerd.

Maar zo is het niet gegaan. De stoommachine werd uitgevonden in Engeland. De industriële revolutie die volgde, gaf Europa en het Westen een voorsprong op alle gebied. Stoomtreinen ontsloten continenten, fabrieken gaven een boost aan productiviteit, stoomschepen domineerden de wereldzeeën. De levensverwachting steeg spectaculair en de welvaart van een Europeaan steeg sneller dan in alle voorgaande eeuwen samen. Eén uitvinding leverde het Westen een totale overmacht die stand hield tot ver in de 20ste eeuw.

De stoommachine van de 21ste eeuw heet AI. Ze vervangt ons vermogen om te redeneren, problemen op te lossen en uit te vinden. De impact zal dus vele malen groter zijn dan die van de stoommachine. De economische en geopolitieke achterstand voor wie niet mee is, zal dan ook veel groter zijn.

In tegenstelling tot de stoommachine staat Europa vandaag aan de verkeerde kant van de innovatie. Wil je weten hoe dat afloopt? Lees europe2031.ai. Het is een scenario geschreven door jonge Europese denkers over wat er gebeurt als Europa de AI-race verliest. Maar ook: hoe we dat scenario kunnen vermijden.

Het makkelijke antwoord op onze AI-achterstand is "soevereiniteit." Het valt op elke Europese top. Veel moeilijker is de inhaalrace daadwerkelijk aangaan. Wat we daarvoor nodig hebben, is massa’s kapitaal, energie, rekenkracht en vooral snelheid. Precies waar Europa vandaag tekortschiet. Wij bouwen datacenters in jaren, niet maanden. Wij beschikken over een fractie van de Amerikaanse rekenkracht. Wij reguleren sneller dan we bouwen.

We moeten vergunningen voor energie en datacenters dan ook toekennen in weken in plaats van jaren. Maar ook kapitaal bundelen: laat ook pensioenfondsen toe om massaal te investeren in AI, energiecentrales en data-infrastructuur. Zorg dus vooral voor snelheid.

Dat het kan, werd al bewezen in Frankrijk. Toen de Notre Dame in Parijs door brand werd verwoest, leek een renovatie van meerdere decennia noodzakelijk. Toch slaagde president Macron erin het monument binnen de vijf jaar te laten herstellen. Door een economische noodwet werden ingewikkelde aanbestedingsprocedures, milieuregels en verplichte archeologische controles  omzeild of versneld.

Als dit kon voor een historisch bouwwerk, moet het ook lukken voor de hoeksteen van onze toekomstige welvaart en onze relevantie als continent. Willen we dat Europa blijft meetellen, dan is dat vooral nodig: urgentie, politieke wil en snelheid.

Harder, better, faster, stronger. Met de nadruk op "faster".