Back to the seventies
Wie de geschiedenis niet kent, is gedoemd haar te herhalen.
(Artikel door Peter De Keyzer, oprichter van Growth Inc. en laureaat van de Prijs voor de Vrijheid 2014 van denktank Libera!, zoals oorspronkelijk gepubliceerd op LinkedIn op 29 maart 2026.)
Wie haar wel kent, ziet vandaag verontrustende parallellen met de jaren zeventig. Net zoals toen stevent België af op een groei-, concurrentie- en begrotingsschok zonder voorgaande.
Hogere inflatie, stijgende rentes, recessie, verlies aan concurrentiekracht en oplopende overheidstekorten zijn een dodelijke combinatie. Hoe je daar best NIET op reageert, leerde België in de jaren zeventig. Overheidstekorten, automatische loonindexering en massale overheidstewerkstelling waren de geliefde instrumenten van regeringen om de bevolking te beschermen. Het gevolg: een groeiende overheidsschuld, een rentesneeuwbal en snel verlies aan concurrentiekracht. De rekening kwam enkele jaren toch: een devaluatie van de Belgische frank was nodig om de concurrentiekracht te herstellen. Net zoals meer dan tien jaar zware saneringen om de begroting opnieuw op koers te krijgen.
Vandaag staan we voor hetzelfde scenario. Eerst en vooral zal de inflatie fors oplopen door de hogere energieprijzen. Door de automatische loonindexering zal de inflatie zich automatisch vertalen in een verlies aan concurrentiekracht. Met als gevolg ontslagen, bedrijfssluitingen en minder internationale investeringen die naar België komen.
Ten tweede zal de energieschok onze economische groei een klap toebrengen. Heel wat basismaterialen worden niet alleen duurder, ze worden minder beschikbaar. Het wordt dan ook een mirakel als we dit jaar een recessie kunnen vermijden.
Ten derde is het overheidstekort vandaag allesbehalve onder controle. Tegelijk stijgt niet alleen de rente maar ook onze rentelasten. In 2020 betaalde België nog 9 miljard aan rentelasten op de uitstaande schuld, in 2025 was dat al 15 miljard. Binnenkort zullen we dus extra moeten besparen of belastingen heffen - alleen maar om onze schuldeisers te kunnen betalen.
Tot slot zijn er ook pijnlijke verschillen met vroeger. Zo konden we begin jaren tachtig de Belgische frank devalueren om onze economie opnieuw concurrentieel te maken. Die optie is er vandaag niet meer. Ook de productiviteitsgroei is vandaag substantieel lager. Lees: ons “uit de problemen groeien” is veel moeilijker dan toen. Het is bovendien een groot taboe om te besparen op de dotaties aan de regio’s of op de sociale zekerheid. Voor alle duidelijkheid: beiden vertegenwoordigen zowat 78% van alle overheidsuitgaven.
De enige manier om opnieuw concurrentieel te worden en de begroting te redden zijn loonmatiging (met indexsprongen), een kleinere en efficiëntere overheid, bijdrages van de regio's en een minder gulle sociale zekerheid. Wie vandaag echter de politieke debatten en verklaringen hoort, beseft dat die ingrepen taboe zijn.
En dus zijn we allicht gedoemd om de fouten uit het verleden te herhalen. We kunnen niet zeggen dat we niet gewaarschuwd zijn. Wie nu al wil weten hoe het afloopt, kijkt best even terug naar de jaren zeventig en tachtig. Fasten your seatbelts.