Wir schaffen das (noch nicht)
De woorden van Angela Merkel 10 jaar geleden (“wir schaffen das”) illustreerden het moreel leiderschap van de Europese Unie. De huidige politieke polarisatie rond migratie geeft die woorden een bittere nasmaak. Het illustreert dat er geen strategie voor migratie is in Europa.
(Artikel door Peter De Keyzer, oprichter van Growth Inc. en laureaat van de Prijs voor de Vrijheid 2014 van denktank Libera!, zoals oorspronkelijk gepubliceerd in Trends van 10 september 2025.)
Voor België is dat niets nieuws. In 2000 had 18% van alle inwoners van België een migratieachtergrond. Vandaag is dat 35%. Dat is ons gewoon overkomen. Omdat we geen plan hadden voor migratie. De gevolgen zijn er dan ook naar. Niet EU-migranten zijn minder aan de slag dan Belgen. Een grote groep werkloze migranten dreigt zo permanent in de achterstelling te belanden. Daarnaast neemt ook de maatschappelijke polarisering toe.
Toch kan migratie een positief verhaal zijn. Een kans om de vergrijzing te counteren, knelpuntberoepen te vullen, onze cultuur te verrijken én te zorgen voor een dynamische economie. Kijk naar Canada of Australië.
“Hou migratiebeleid weg van mensen met een groot hart maar zonder verstand. Maar hou het ook weg van mensen met veel verstand zonder hart.” Die uitspraak van de Britse ontwikkelingseconoom Paul Collier vat het probleem perfect samen. Ons migratiebeleid was decennialang gestoeld op empathie voor de individuele migrant. Maar veel te weinig op de reële impact op samenleving, economie en begroting.
Een strategie voor migratie vereist een trilemma - selectieve migratie, arbeidsmarktintegratie én een positief verhaal.
Het eerste element is selectieve migratie. Of met andere woorden: een hoge muur met een grote deur. Vandaag is er geen selectie. Elk jaar worden duizenden illegale migranten uitgewezen. Wie werkelijk het land verlaat, is op één hand te tellen. Een laks beleid ondergraaft alle draagvlak voor migratie. Een echte strategie bepaalt wie komt, wie werkt en wie blijft. En dwingt dat af.
Het tweede element is arbeidsmarktintegratie. In België werkt amper de helft van niet-EU-migranten. In Canada is dat driekwart. Arbeidsmarktintegratie vereist harde keuzes: meer migranten selecteren die direct bijdragen. Hoogopgeleiden, ondernemers of vakmensen voor knelpuntberoepen. Tegelijk moet ook sociale zekerheid beperkt worden - dat dwingt tot zelfredzaamheid en zal arbeidsmarktintegratie verhogen. In Canada werkt bijvoorbeeld 80% van arbeidsmigranten binnen een jaar.
Het laatste element is publieke perceptie. Zonder strategie en zonder meer werkende migranten voedt migratie polarisatie. Alleen een afdwingbaar beleid kan maatschappelijk draagvlak garanderen. Met toenemende polarisatie is niemand gediend - al zeker niet de migranten zelf.
Migratie is van alle tijden. De grote economische succesverhalen van de afgelopen eeuwen zijn er gekomen door migratie: de VS, Canada, Australië… Is het toeval dat die landen er wel in slagen om van migratie een economisch succes te maken? Migratie kan maatschappijen echt sterker, dynamischer, welvarender en innovatiever maken. Met de nadruk op “kan”. Yes, we can.