Symptoombestrijding

“Belgische economie traagste groeier van Europa” stond afgelopen dagen in de pers.

(Artikel door Peter De Keyzer, oprichter van Growth Inc. en laureaat van de Prijs voor de Vrijheid 2014 van denktank Libera!, zoals oorspronkelijk gepubliceerd op LinkedIn op 4 augustus 2026.)

De reactie was voorspelbaar. Altijd zien we externe factoren als verklaring: geopolitiek, hoge energieprijzen of handelsspanningen. Dat is een veel te makkelijk antwoord. Andere landen hebben namelijk ook last van die factoren. En zij creëren wél meer welvaart dan ons. Ons echte probleem zit veel dieper: ons sociaal-economisch model predikt gelijkheid, beloont middelmatigheid, en remt ambitie. En dat zet een grote rem op ons groeipotentieel.

Een paar voorbeelden van hoe we in dit land omgaan met prestatie, ambitie en beloning:

• Geef je een medewerker een individuele bonus van 1000 euro voor een uitzonderlijke prestatie, dan houdt die daar in het beste geval 400 euro van over. Geef je een collectieve bonus aan iedereen, dan blijft er zowat 870 over. De boodschap? "Elke dag aanwezig zijn en inklokken levert meer op dan boven het maaiveld uitsteken of ambitie tonen."
• Via de automatische loonindexering stijgt het loon van elke collega mee met de inflatie. Of je je best nu hebt gedaan of niet. Het grootste stuk van van de loonmarge van bedrijven wordt op die manier opgesoupeerd door dit nivelleringsmechanisme. Het gevolg? Om de echte uitblinkers betekenisvol te belonen, blijft er nauwelijks iets over.
• Wie hogerop wil, promotie wil maken of meer uren wil draaien, zit quasi meteen in de hoogste belastingsschijf. Het resultaat? Werknemers bedanken voor een promotie. De extra stress en de extra verantwoordelijkheid leveren namelijk nauwelijks extra euro’s op.
• Vakantie- en pensioenrechten worden op grote schaal opgebouwd op basis van 'gelijkgestelde periodes'. Periodes waarin je niét hebt bijgedragen aan het systeem maar je wél rechten opbouwt. Het signaal? Eigen inspanning is niet zo belangrijk, verplichte solidariteit en gelijkheid wel.

Uiteraard heeft elk van die systemen ingrijpende gevolgen voor onze economische groei. Zo wordt ook een haai nooit groter dan het aquarium waarin hij zit. Ons fiscaal en juridisch aquarium is ondertussen piepklein en zet een rem op elke ambitie en groei.

Echte en duurzame economische groei wordt gestuwd door innovatie, ondernemerschap, eigen initiatief, eigen verantwoordelijkheid en individuele ambitie. Wanneer je een systeem bouwt waarin extra inzet, extra ambitie en extra inspanning automatisch leiden tot meer belastingen, en waarin 'niet-gewerkt' nagenoeg gelijk staat aan 'gewerkt', mag je niet verbaasd zijn over onze trage groei. Of over de werkgelegenheidsgraad nauwelijks hoger raakt. Dat onze carrières tot de kortste van Europa behoren. Dat het begrotingstekort niet onder controle raakt. Dat de ambitie bij onze jongeren bij de laagste van Europa hoort.

Willen we echt meer groeien en meer welvaart creëren? Dan moeten ambitie, zelfredzaamheid, ondernemerschap en eigen verantwoordelijkheid opnieuw de belangrijkste waarden worden. Al de rest is symptoombestrijding.