Inleiding Prijs voor de Vrijheid 2026
Waarom Ivan Van de Cloot de Prijs voor de Vrijheid 2026 verdient. Inleiding en verwelkoming.
(Lezing door Vincent De Roeck, voorzitter van denktank Libera!, zoals uitgesproken op de uitreiking van de Prijs voor de Vrijheid 2026 op zaterdagavond 20 juni 2026 in de Auberge du Pêcheur in Sint-Martens-Latem.)
Geachte heer Van de Cloot, beste Ivan,
Geachte heer Spaas, beste Thomas,
Waarde genodigden, sympathisanten van Libera!,
Vrienden, collega's en fans van onze laureaat,
Dames en heren, in al uw functies en hoedanigheden,
Van harte welkom op weerom een bijzondere avond: de uitreiking van de Prijs voor de Vrijheid 2026. Het is mij opnieuw een eer en een genoegen om in naam van het bestuur van Libera! deze prijs kort te mogen inleiden. Voor de 5de keer met mij als voorzitter van onze denktank.
Dit jaar is het de 24ste editie van deze erkenning en de 17de jaargang onder de paraplu van Libera!, voorheen viel de Prijs voor de Vrijheid onder de auspiciën van de politieke club “Nova Civitas”.
Na een rechtseconoom in 2022 (Boudewijn Bouckaert), een kerkjurist in 2023 (Rik Torfs), een journaliste in 2024 (Mia Doornaert) en een topondernemer in 2025 (Guido Dumarey) eren we vanavond een econoom, een publiek intellectueel pur sang: Ivan Van de Cloot.
Een stem die al meer dan een kwarteeuw met scherpte, helderheid en een onwrikbaar geloof in rede en verantwoordelijkheid de economische en maatschappelijke debatten in dit land kleurt, en door zijn vele optredens in de media – ondertussen veelal de alternatieve media, voor redenen die ons allen welbekend zijn en straks wellicht nog aan bod zullen komen – poogt om aan ware opvoeding en volksverheffing te doen door steevast de financiële illusies, politieke mythes en economische luchtkastelen te doorprikken waarin pers en politiek blijven grossieren en burgers een rad voor de ogen blijven draaien. Iedereen heeft recht op zijn eigen mening, maar niet op zijn eigen feiten. De wetten van de economie kunnen niet zo makkelijk voor herziening vatbaar verklaard worden.
Straks zal de laudatio worden uitgesproken door Thomas Spaas, advocaat en compagnon de route van Ivan Van de Cloot, waarna de laureaat zelf de gelegenheid krijgt om met ons zijn gedachten te delen, in de vorm van de gebruikelijke “Gustave de Molinari-lezing”.
Dat we hier vanavond opnieuw mogen verzamelen in het prachtige kader van de Auberge du Pêcheur aan de idyllische oevers van de Leie in Sint-Martens-Latem hebben we te danken aan grootindustrieel Guido Dumarey, de laureaat van vorig jaar, wiens steun en sponsoring dit mede mogelijk maken, en waarvoor wij hem zeer erkentelijk zijn. Jammer genoeg eisten zakelijke verplichtingen elders vanavond zijn aanwezigheid op, waardoor hij zich laat verontschuldigen.
Omdat wij als klassiek-liberalen maar al te goed beseffen dat de taart eerst gebakken moet worden, alvorens ze uitgedeeld kan worden, iets wat onze politici graag vergeten, kunnen wij alleen maar begrip hebben voor de professionele focus en drive van Guido Dumarey en zijn mantra dat het werk altijd voorgaat en altijd doorgaat.
Lawrence Urbain zal straks dus niet Guido Dumarey interviewen maar een aantal personen hier in de zaal. Ik hoop voor die personen dat zij hiervan al op de hoogte gebracht werden, zoniet belooft het zeer spontaan en à l'impromptu te worden, met of zonder de gekende Vlaamse pudeur.
Ik wil ook Stichting Merito bedanken voor hun aanwezigheid en van de gelegenheid gebruik maken om het boek “Het Geslaagde maar Geplaagde Vlaanderen” even onder uw aandacht te brengen, over de socio-economische successen en uitdagingen van onze regio, een uitgave van Pro Flandria en Ertsberg van maart dit jaar, waaraan ook laureaat Ivan Van de Cloot meegewerkt heeft, en dat vanavond bij de mensen van Stichting Merito, meer bepaald bij John Dejaeger, te verkrijgen is.
In een land waar de overheid zwaar weegt, de belastingen torenhoog zijn, de regelgeving als verstikkend ervaren wordt en het ondernemersklimaat ontmoedigt in plaats van aanspoort, blijft het nodig om helder en onbevangen te hameren op wat écht werkt. Een veel gezondere balans tussen markt en overheid, en individuele verantwoordelijkheid in plaats van maakbaarheidsdenken.
Ivan Van de Cloot is geen ideoloog of theoloog die blind de markt verheerlijkt of de overheid verguist, maar een econoom die met kennis van zaken – altijd evidence based – pleit voor beter bestuur, voor een meer dynamische economie, voor een fiscaal en sociaal beleid dat burgers en bedrijven aanmoedigt en voor een model waarbij zij die het doen er op vooruitgaan in plaats van zij die aan de zijlijn blijven staan, en nota bene vaak het de doeners nog moeilijker maken.
Zijn analyses zijn bijwijlen scherp, maar nooit simplistisch. Hij wijst op pijnpunten – ondraaglijke schuldenlasten, demografische uitdagingen, onbetaalbare pensioenen, exploderende energiekosten – zonder in defaitisme te vervallen. Altijd met het oog op oplossingen die werken, en dat elders ook al bewezen hebben.
Ivan Van de Cloot laat zich moeilijk in een hokje stoppen – zo hebben we ze graag bij Libera! – en zet mensen aan om vooral zelf na te denken in plaats van slogans na te papegaaien.
Hij combineert diepe economische expertise met een brede maatschappelijke blik, altijd gedreven door de overtuiging dat goede ideeën en helder taalgebruik ertoe doen. In tijden waarin emoties, kortetermijn-fetisjisme en identiteitspolitiek vaak de bovenhand halen in de discussie, herinnert Ivan Van de Cloot ons eraan dat economie geen zero-sum game is, dat welvaart gecreëerd wordt door ondernemerschap, arbeid en kapitaal, en dat een vrije samenleving het best gedijt wanneer rede en verantwoordelijkheid de boventoon voeren.
Om de Prijs vóór de Vrijheid te verdienen, zo gaat ons mantra, moet je de prijs ván de vrijheid betaald hebben. Ook een zekere mate van zelfopoffering – om het woord zelfkastijding misschien niet in de mond te nemen – belichaamt Ivan Van de Cloot. Hij heeft zijn ziel niet verkocht voor een bord linzen. Hij is niet gevallen voor de dertig zilverlingen. Het bewust kiezen voor de moeilijkere weg, omdat principes voor hem belangrijker zijn dan accolades, siert hem, en maakt hem tot een terechte laureaat van onze prijs.
In dat opzicht verdient het wellicht ook een vermelding dat het niet iedereen gegeven is om zoals Ivan Van de Cloot, ondanks alle tegenkantingen, met de wind altijd op kop, zijn fundamentele geloof en vertrouwen in het systeem niet te verliezen, en de liberale democratie nog niet op te geven maar net te willen herstellen en versterken. Dit bijvoorbeeld in tegenstelling tot anderen aan de rechts-libertarische zijde die de mosterd beginnen zoeken bij alternatieve politieke denkers zoals een Hans-Hermann Hoppe of een Carl Schmitt.
Tot besluit van mijn inleiding herneem ik nog even het persbericht dat we over deze uitreiking uitgestuurd hebben, en de beweegredenen van denktank Libera! capteert.
Ivan Van de Cloot verwierf naam en faam met zijn glasheldere economische inzichten, eerst als hoofdeconoom bij ING en het Itinera Institute, en sinds 2023 bij Stichting Merito. Hij heeft maar liefst negen boeken op zijn naam staan, doceert aan de Antwerp Management School, heeft een vaste column in De Tijd en geeft elke week duiding in woord en beeld op Doorbraak en 21News.
Terwijl andere public intellectuals zich laten verleiden door de sirenenzang van almaar meer overheidsingrijpen, en zich maar al te graag laten inkapselen in het systeem, is Ivan Van de Cloot altijd trouw gebleven aan zijn onafhankelijkheid van denken, ook toen zijn beginselvastheid ten koste begon te gaan van schouderklopjes door de powers that be, uitnodigingen in de nieuwsstudio's of lucratieve onderzoeksopdrachten.
Gedreven door een fundamenteel vertrouwen in de vrijemarkteconomie en een rotsvast geloof in de kracht van mensen, is Ivan Van de Cloot altijd op die nagels blijven kloppen die er toe doen, niet als roepende in de woestijn, maar als actieve deelnemer in het maatschappelijke debat, om ons op basis van harde data diets te maken hoe een te grote overheid innovatie remt, welvaart ondermijnt en individuele vrijheid bedreigt.
In een tijd van collectieve illusies is een stem als die van Ivan Van de Cloot van cruciaal belang, en daarom verdient hij de Prijs voor de Vrijheid dubbel en dik.
Ik wens u allen nog een deugddoende en culinair hoogstaande avond toe, met boeiende gesprekken en inspirerende ontmoetingen. Laat het smaken.