Dit is geen deal
Trump moet Iran economisch belonen voor een daad van mondiaal economisch terrorisme die hij zelf heeft geprovoceerd.
(Artikel door professor Marc De Vos, oprichter van het Itinera Institute en laureaat van de Prijs voor de Vrijheid 2019 van denktank Libera!, zoals oorspronkelijk gepubliceerd in Trends van 16 juni 2026.)
Regimeverandering voor de onderdrukte Iraanse bevolking? Vernietiging van het arsenaal aan ballistische raketten en zijn productie-infrastructuur? Geen steun meer voor terroristische groepen in het Midden-Oosten? Niets van die oorspronkelijke oorlogsdoelen, vooropgesteld door president Donald Trump zelf, staat blijkbaar in de ‘deal’ die de Verenigde Staten en Iran hebben gesloten. Al is het wachten op de details van een officiële aankondiging, terwijl in Washington en Teheran al tegenstrijdige lezingen circuleren.
Natuurlijk: dit is geen deal. Het is een staakt-het-vuren met een kaderakkoord over de thema’s waarover de partijen de komende twee maanden willen onderhandelen om eventueel tot een echte vredesdeal te komen. Trump predikt meteen de triomf en strooit euforie over de olieprijzen en de beurzen, die al van aan het begin van de oorlog aan zijn lippen hangen als ware hij het orakel van Delphi. De pavloviaanse slaafsheid waarmee de analisten en koersen reageren op steevast onbetrouwbare tweets van de Amerikaanse president, moet ieder die gelooft in de betrouwbaarheid van de financiële markten doen twijfelen.
In afwachting van de officiële teksten, voorspellen de internationale media dat Iran de Straat van Hormuz zal vrijmaken en Amerika zijn blokkade zal opheffen, in de verwachting dat Iran minstens een vrijmaking van bevroren tegoeden en misschien een versoepeling van handelssancties zal krijgen. Als dat bewaarheid wordt, is dat een grote afgang voor Amerika. De Straat van Hormuz was al vrij voor de oorlog. Trump moet dus Iran economisch belonen voor een daad van mondiaal economisch terrorisme die hij zelf heeft geprovoceerd. Dat is hallucinant.
We moeten blijkbaar al blij zijn dat de islamitische revolutionairen geen tolgeld zullen eisen, al krijgen ze wel andere fondsen en mogen ze in de toekomst misschien wel een prijs aanrekenen voor koopvaardijdiensten – zo luiden toch de geluiden uit de regio. In elk geval: het moorddadige regime in Teheran zal dan niet alleen geradicaliseerd maar ook verrijkt overeind blijven, terwijl het zijn industrie voor raketten en drones mag behouden. Daar hoef je geen tekening bij te maken. Het Iran van de toekomst wordt dan een grotere macht in de regio, dominanter in vrede of gevaarlijker bij conflict. Zijn terroristische handlangers als Hamas in Gaza, Hezbollah in Libanon en Irak, en de Houthi’s in Jemen kunnen uitkijken naar een staatssponsor die zich sterker weet dan vroeger.
Als dat de contouren zijn van een Amerikaans-Iraanse entente, is Israël de geslagen hond. Alle militaire overwinningen ten spijt, alle succesvolle bommencampagnes daargelaten, erft Israël dan een gevaarlijker en sterker Iran, inclusief een ring van terroristische dreiging rondom zijn grondgebied. In Iran wordt al hardop verklaard dat elk vredesakkoord een einde vergt van de Israëlische campagne in Libanon. Met andere woorden: Iran claimt zowaar de steun van de VS om Israël tot lijdzaamheid te dwingen ten aanzien van Hezbollah. Dat zou meer zijn dan een nederlaag voor Netanyahu en co: dat zou een vernedering zijn. Ik kan me niet inbeelden dat een land als Israël dat zou laten gebeuren.
Rest nog het nucleaire dossier. Geen nucleair wapen voor Iran, zo luidt de rode lijn in Washington. Maar zo’n wapen zat er ook niet aan te komen, aldus alle experts. Wat echt telt, is of en hoe Iran uranium mag blijven verrijken en dus dicht bij de drempel van een wapenprogramma mag blijven, zodra het zijn productie kan herstellen. En of het zijn voorraad van honderden kilo’s verrijkt uranium mag houden of moet afstaan. Daarover onderhandelde team-Obama meer dan twintig maanden in 2013-2015. Nu zal dat in zestig dagen moeten worden geklaard, naast al de rest, terwijl niemand elkaar voor een haar vertrouwt. Dit is nog maar begonnen.