Constructieve strategische stabiliteit
De waarschuwing van Xi Jinping toont hoe de onderlinge machtsverhoudingen tussen China en de VS zijn geëvolueerd. China speelt mee in het mondiale geopolitieke spel, maar niet als partner in een nieuwe wereldorde.
(Artikel door professor Marc De Vos, oprichter van het Itinera Institute en laureaat van de Prijs voor de Vrijheid 2019 van denktank Libera!, zoals oorspronkelijk gepubliceerd in Trends op 20 mei 2026.)
Donald Trump kwam, zag en keerde met lege handen terug – dat lijkt het eindoordeel over de top tussen de Amerikaanse president en zijn Chinese evenknie. Trump verklaarde zowat zijn liefde aan Xi en hij had de crème de la crème van de Amerikaanse techondernemers meegenomen, maar dat leverde slechts vage beloftes op over eerder al aangekondigde Chinese aankopen van sojabonen en vliegtuigen.
We zijn het intussen gewoon dat de president van de Verenigde Staten zijn liefde verklaart aan hele en halve dictators die zijn objectieve tegenstanders zijn, terwijl hij democratische bondgenoten steevast de mantel uitveegt. Het dedain waarmee Trump over oorlog, agressie en mensenrechten heenstapt, op zoek naar macht en deals, was ook opnieuw in Peking hoorbaar – deze keer door een oorverdovende stilte.
Geen woord over de Chinese agressie in de Zuid-Chinese zee en tegenover de Filipijnen – nochtans een kritieke Amerikaanse bondgenoot. Niets over Hongkong en de schandalige recente veroordeling van Jimmy Lai, de bejaarde mediamagnaat en activist voor democratie. Stilte over de Chinese medeplichtigheid aan de toevoerketen die de Russische oorlogseconomie en oorlogsmachine onderhoudt. Geen steun voor Japan, waar de moedige regering de Chinese toorn over zich heeft gehaald door het aan te durven een mogelijke invasie van Taiwan als een regionale bedreiging te verklaren.
De Chinese ambassade in de Verenigde Staten had vooraf zowaar laten weten dat waarschuwingen over Taiwan en andere dogma’s onbespreekbaar waren. Ook president Xi benadrukte tijdens de top dat Taiwan de gehele Chinees-Amerikaanse relatie in gevaar kan brengen. Zo’n publieke waarschuwing was in 2017, bij hun eerste ontmoeting, nog ondenkbaar. Dat toont hoe de onderlinge machtsverhoudingen tussen China en de Verenigde Staten zijn geëvolueerd.
Xi maakte van het bezoek van Trump gebruik om de relatie tussen de twee grootmachten te herdefiniëren als “constructieve strategische stabiliteit”. Wat betekent dat precies? Langs de ene kant is er de wens om de onderlinge machtsstrijd niet te doen escaleren. Een koude vrede in plaats van een koude oorlog laat beide kampen toe om meer zelfredzaamheid op te bouwen – technologisch, industrieel, commercieel en militair. Langs de andere kant staat ‘stabiliteit’ voor het verholen principe dat Chinese rode lijnen door de Verenigde Staten niet mogen worden betwist – een claim op strategische accommodatie. Dat Trump tijdens zijn terugreis al afgesproken Amerikaanse wapenexport aan Taiwan leek te heroverwegen, klinkt daarbij onheilspellend.
Wat strategische stabiliteit niet lijkt te betekenen, is Chinese medeverantwoordelijkheid in een nieuw mondiaal partnerschap voor wereldstabiliteit. Iran is zeker besproken, maar er kwam geen officiële Chinese toezegging om het bevriende regime in Teheran tot een compromis te bewegen – ook al schermt Trump met een persoonlijke belofte. Het bezoek van de Amerikaanse president aan Peking werd nochtans voorafgegaan door dat van de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken en wordt op de hielen gevolgd door dat van de Russische president Poetin.
China speelt duidelijk mee in het mondiale geopolitieke spel, maar niet als partner in de opbouw van een nieuwe wereldorde. Het houdt de handen vrij – over Taiwan, industriële dominantie, de Chinese nucleaire bewapening en elders. Peking bouwt zijn macht verder uit en helpt achter de schermen een handje, terwijl Amerika zijn eigen invloed ondermijnt. Die zogenoemde constructieve strategische stabiliteit betekent voor andere landen vooral diepere geopolitieke breuklijnen die hen uiteindelijk tot strategische keuzes zullen dwingen.